Dziecko

Witaminy i minerały w diecie maluchów

Kolorowe warzywa i owoce, dobrej jakości mięso, wartościowe tłuszcze, różnorodne produkty zbożowe i nabiał, a w nich: witaminy, minerały i odpowiednia zawartość poszczególnych składników odżywczych. Tak powinien wyglądać codzienny jadłospis dziecka.

Różnorodna dieta jest bardzo ważna w pierwszych latach życia dziecka, kiedy kształtuje się jego przyszły metabolizm i zdrowie. O czym zatem pamiętać, aby talerzyk malucha pełen był tego, co dla niego najlepsze? Sposób żywienia twojego dziecka w pierwszych latach życia ma ogromny wpływ na jego zdrowie w przyszłości. Pierwszych 1000 dni życia to czas, w którym kształtuje się metabolizm człowieka, jego preferencje żywieniowe, a ty masz największy wpływ na to, by dziecko w przyszłości cieszyło się zdrowiem i uniknęło ryzyka wystąpienia poważnych chorób cywilizacyjnych. Składniki, których szczególnie potrzebuje rozwijający się organizm, to witaminy A, D, E oraz K, a także wapń, żelazo, fluor oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Gdzie ich szukać?

Krzepliwość pod kontrolą

Witamina K jest niezbędna do utrzymania prawidłowego krzepnięcia krwi. Jej niedobór, zwłaszcza u noworodków i niemowląt w pierwszym kwartale życia, może skutkować groźnymi dla zdrowia i życia dziecka krwotokami. Każdy noworodek, bezpośrednio po urodzeniu, otrzymuje w szpitalu specjalną jednorazową dawkę witaminy K – doustnie lub w postaci zastrzyku. Nie jest to jednak zabezpieczenie na cały pierwszy kwartał życia i konieczna jest dbałość o regularne zapewnienie tej witaminy w pokarmach. Mleko mamy zawiera niestety zbyt małą jej ilość, dlatego najczęściej w porozumieniu z lekarzem suplementuje się ją kapsułkami lub kroplami w ilości 25mg dziennie. U dziecka powyżej 6. miesiąca życia warto dbać o naturalną obecność witaminy K w diecie: występuje ona na przykład w zielonych warzywach, takich jak brokuły, sałata, szpinak, w owocu awokado, jajach oraz w nabiale: serach, kefirach i jogurtach.

Rybka dla odporności

Witamina D odgrywa kluczową rolę w metabolizmie wapnia i fosforu, dlatego jest niezbędna między innymi do prawidłowego rozwoju i mineralizacji kości. Jej niedobór może obniżać odporność, a przez to zwiększać skłonność dziecka do infekcji. Wpływa też na ogólne osłabienie organizmu i obniżenie nastroju. Witaminę D syntetyzujemy w skórze pod wpływem promieni słonecznych, jednak jest to tylko jedno ze źródeł jej pozyskiwania. Bardzo ważna jest też zbilansowana, różnorodna dieta, dlatego w jadłospisie dziecka powinny znaleźć się m.in. tłuste ryby morskie (dorsz, łosoś), żółtka jaj i ser żółty. Dedykowane dla najmłodszych kaszki zbożowe i mleko modyfikowane po 1. roku życia są też często wzbogacane w ten składnik. Trzecim, ważnym źródłem witaminy D jest suplementacja, którą zaleca się już od pierwszych dni życia maluszka. W zależności od wieku i stanu zdrowia dziecka lekarz przepisze jej dzienną dawkę wynoszącą 400 jednostek (przez pierwszych 6. miesięcy), 400-600 (między 6. a 12. miesiącem życia) lub 600-1000 jednostek (po pierwszych urodzinach). Wszystkie trzy źródła witaminy D są niezbędne, aby zapewnić dziecku odpowiednią jej ilość.

Wsparcie dla kości i zębów

Wapń jest niezbędny dla wykształcenia mocnych kości i zębów, ale także do prawidłowej pracy układu nerwowego i sercowo-naczyniowego. Badania[1] pokazują jednak, że aż 80% dzieci otrzymuje zbyt małą ilość wapnia w codziennej diecie. Nie bez powodu Światowa Organizacja Zdrowia zaleca wyłączne karmienie piersią przez 6 pierwszych miesięcy życia i jego kontynuację aż do 2. roku życia. Dziecko karmione piersią, w trakcie pierwszych 6 miesięcy życia otrzymuje wraz z mlekiem mamy m.in. odpowiednią ilość wapnia a także laktozę, która dodatkowo ułatwia jego wchłanianie. U malucha, który skończył już pół roku, nawet jeśli wciąż karmisz go piersią, prawidłową podaż wapnia zapewni jedynie różnorodna dieta. Najłatwiej przyswajalny – aż w 30% – jest wapń z mleka i jego przetworów, takich jak maślanka czy jogurt. Pamiętaj jednak, że mleko krowie nie powinno być podawane dzieciom do 1. roku życia, z uwagi na małą zawartość żelaza i zbyt dużą zawartość białka i soli mineralnych. Do tego czasu najlepsze będzie więc mleko mamy. Uwaga: ser biały, wbrew obiegowej opinii, nie zawiera wcale dużo wapnia. Dobrym jego źródłem są natomiast inne sery. Dla dzieci najlepsze będą te delikatne, podpuszczkowe, z małą zawartością soli oraz mozzarella czy ricotta. Na rynku dostępna jest też żywność specjalnie wzbogacona w wapń, np. kaszki dla niemowląt lub jogurty, która może ułatwić jego odpowiednią podaż. Wapń występuje też w zielonych warzywach, szczególnie w kapuście, szpinaku, brokułach oraz suszonych owocach i roślinach strączkowych. Niestety, wapń z roślinnych źródeł przyswajany jest dużo gorzej, ze względu na obecność fitynianów i szczawianów.

Pijcie wodę!

Dla prawidłowego rozwoju kości i zębów niezbędny jest też fluor. Znajduje się on przede wszystkim w wodzie pitnej (kranowej i butelkowanej), chociaż jego stężenie w poszczególnych regionach kraju może się znacznie różnić. Mikroelement ten występuje też naturalnie w rybach. Uwaga! Fluor podawany w nadmiarze może być dla dziecka szkodliwy, dlatego dodatkową suplementację zawsze powinien zalecać i ściśle nadzorować pediatra. Przewlekłe zatrucie małymi dawkami fluoru, czyli fluoroza, objawia się nieprawidłowym uwapnieniem kości, brunatnym cętkowaniem zębów oraz ograniczeniem ruchliwości dziecka. Większość dzieci w pierwszym roku życia nie potrzebuje dodatkowego źródła fluoru.

Pamiętaj o mięsie i szpinaku

Występujące w nich żelazo jest składnikiem niemal wszystkich komórek organizmu człowieka, wspiera jego prawidłowy rozwój i funkcjonowanie, w tym produkcję czerwonych krwinek oraz harmonijne działanie układu nerwowego i procesów odpornościowych. Jeśli twoje dziecko nie jest wcześniakiem i nie choruje na choroby przewlekłe, nie ma potrzeby podawania mu dodatkowych preparatów żelaza w trakcie 6 pierwszych miesięcy życia. Jego odpowiednią dla niemowlęcia ilość zawiera mleko mamy. Rozszerzając dietę dziecka, zgodnie z zaleceniami, pomiędzy 16. a 27. tygodniem jego życia, bez trudu zadbasz o odpowiednią zawartość żelaza w różnorodnej diecie, jeśli tylko będziesz przestrzegać najnowszych zaleceń żywienia niemowląt. Źródłem żelaza są m.in. czerwone mięso, drób, szpinak, pietruszka i warzywa strączkowe, a także produkty wielozbożowe. Dbaj o ich odpowiednią ilość i różnorodność oraz o atrakcyjne podanie.

Aby się dobrze wchłaniały

Warto pamiętać, że do prawidłowego przyswajania witamin A, D, E i K niezbędne w diecie dziecka są tłuszcze. Niemowlęciu zapewniasz je, karmiąc piersią. Po rozpoczęciu rozszerzania diety musisz też zadbać o ich właściwą jakość i ilość w codziennym jadłospisie dziecka. Potrzebne są zarówno tłuszcze pochodzenia zwierzęcego, jak masło, jak i roślinnego, np. oleje i oliwa. Tłuszcze szczególnie zalecane w codziennej diecie to takie, które zawierają znaczące ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych, niezbędnych do rozwoju mózgu oraz siatkówki oka. Bogatym źródłem najbardziej korzystnych dla zdrowia tłuszczów są ryby, oleje roślinne, a także różne rozdrobnione orzechy i nasiona, które mogą stanowić doskonały dodatek do dań maluszka.

Przygotowano na podstawie Poradnika żywienia niemowląt. Krok po kroku od narodzin do pierwszych urodzin, stworzonego zgodnie z najnowszymi zaleceniami żywienia niemowląt z 2014 roku.

Więcej informacji na temat prawidłowego odżywiania najmłodszych dzieci można znaleźć w Poradniku żywienia niemowląt. Krok po kroku od narodzin do pierwszych urodzin. Publikacja jest dostępna bezpłatnie na platformie edukacyjnej www.1000dni.pl.

[1] Weker H. i wsp., Kompleksowa ocena sposobu żywienia dzieci w wieku 13-36 miesięcy w Polsce, Instytut Matki i Dziecka we współpracy z Fundacją NUTRICIA, 2011.

Kategoria: Dziecko

Porozmawiajmy

Ciekawe

Dostrzeżone

cvjakdostosowac hands airport couple

Inspiracje