Praca

Lokomotywa, siewca, czy człowiek akcji?

Wiele mówi się o kompetencjach pracowniczych, często w negatywnym świetle – pracownicy nie potrafią sprostać stawianym im wymaganiom. Tymczasem nie zawsze jest to wynik ich niekompetencji. Bardzo wiele zależy bowiem od organizacji pracy bazującej na rozpoznaniu indywidualnych predyspozycji i związanych z tym ról, jakie osoby przyjmują w zespole.

A B C budowania zespołu

Budowanie zespołu jest częścią zarządzania organizacją bądź firmą. Jego celem jest zidentyfikowanie ról, jakie przyjmują pracownicy w celu wspierania interakcji jako podstawy do efektywnej pracy. Idea pracy zespołowej bazuje na efekcie synergii, czyli fakcie, iż efekt działań kilku współpracujących ze sobą osób jest większy, niż suma efektów wytworzonych przez każdą z nich w sytuacji, gdyby działały osobno.

Niezbędnym elementem zbudowania efektywnie pracującego zespołu jest określenie ról jego uczestników. Jeśli są one prawidłowo zdiagnozowane, funkcjonowanie zespołu, czyli współpraca jego członków, komunikacja zewnętrzna i wewnętrzna zrealizowanie akceptowanego wzorca przywódczego etc., powinno przebiegać bez większych trudności.

Podstawowym i sprawdzonym narzędziem do diagnozy ról członków zespołu jest Teorii ról zespołowych (Team Role Theory) M. Belbina. Ten brytyjski badacz podjął się odpowiedzi na pytanie „dlaczego jedne zespoły osiągają sukces, a inne nie?”. Podczas swoich obserwacji Belbin doszedł do wniosku, iż o efektywności działań zespołu decydują nie tylko wykształcenie i umiejętności jego członków, ale także typy osobowości (czyli preferowane role zespołowe i style komunikacji).
Kto jest kim w zespole

Teoria ról zespołowych, pozwala na świadome dobieranie odpowiednich dla zespołu osób, następnie zlecanie im odpowiednich zadań oraz komunikowanie się z nimi w odpowiedni sposób. Te grupy zachowań, odpowiednio nazwane, to dzisiejsze role zespołowe.

W wyniku badań wyselekcjonowano dziewięć konkretnych ról zespołowych:
 - perfekcjonista (completer) – sumiennie wykona każde powierzone mu zadanie
 - praktyczny organizator (coordinator) – potrafi zorganizować każde wydarzenie
 - naturalny lider (shaper) – „lokomotywa” pomysłów, to za nim podąża zespół
 - siewca (plant) – myśliciel, źródło wielu nowatorskich i nietuzinkowych pomysłów
 - człowiek kontaktów (resources investigator) – co? Kto? Gdzie? Jak? To dla niego nie problem, zna niemal wszystkich
 - sędzia (monitor evaluator) – stonowany, poważny, opanowany, wnikliwie i krytycznie analizuje każdy pomysł
 - człowiek grupy (team worker) – „duch zespołu”, pełni rolę niejako uzupełniającą, jednak w krytycznych sytuacjach może być niezastąpiony
 - człowiek akcji (implementer) – człowiek czynu. Przeformułuje każdy pomysł na zadanie do realizacji.

Jak określić role?

Można poświęcić temu np. wyjazd integracyjny, podczas którego łatwo zorganizować ćwiczenia animacyjne, lub/i korzystać z gotowych kwestionariuszy, jak ten opracowany przez M. Belblina „Moja rola w grupie”. Warto podkreślić, iż są to pewne gotowe schematy, rzeczywistość jest oczywiście bardziej skomplikowana. Nie ma wyłącznie liderów, siewców bądź ludzi akcji. Każdy grupuje w sobie wiele cech, wszelkie klasyfikacje mają za zadanie pomóc zidentyfikować te dominujące.

Pamiętać przy tym trzeba o jednym: nie ma lepszych i gorszych ról, bardziej lub mniej pożądanych umiejętności. Ważne jest to, aby się one uzupełniały i aby każdy pełnił swoją rolę, czyli tę, w której czuje się najlepiej i która pozwala na wykorzystanie w pełni jego potencjału.

Tekst: Klara Sołtan-Kościelecka

Kategoria: Praca

Porozmawiajmy

Ciekawe

Dostrzeżone

oko kissing fists starsi

Inspiracje